Isafbris am alcohol yng Nghymru – beth mae angen i eglwysi ei wybod?

Posted on

Gydag isafbris am alcohol ar y gweill ar gyfer 2 Mawrth, mae Andrew Misell, Cyfarwyddwr Cymru yr elusen Alcohol Change UK, yn ystyried beth dylai gweinidogion, swyddogion a gwirfoddolwyr eglwysi i wybod am y mesur

Ar 2 Mawrth, fe welwn ni newid mawr yn rheolau gwerthu alcohol Cymru. Mae’r isafbris am alcohol wedi cael ei ddisgrifio fel “cyfraniad pwysig at leihau’r difrod mae niwed alcoholaidd yn ei achosi yng Nghymru”. Ond mae llawer o bobl yn ansicr o hyd ynglŷn â beth yw’r mesur, pam mae’n digwydd, a beth fydd ei oblygiadau. Yma, byddaf i’n ceisio bwrw tipyn o oleuni ar y mater. 

Mae’n eglur ers blynyddoedd lawer fod pris alcohol yn un o’r dylanwadau pwysicaf ar faint mae pobl yn ei yfed. Mae’r rhan fwyaf o yfwyr yn sensitif i brisiau, hyd yn oed os nad ydyn nhw’n sylweddoli hynny. Mae Llywodraeth Cymru, felly, am ddefnyddio prisiau er mwyn lleihau goryfed a lleihau niwed. Gosod isafbris fydd y dull, sef pris gwaelodol o 50c na ellir gwerthu un uned o alcohol o dano. Beth yw uned o alcohol? Deg mililitr neu ddwy lond llwy de o alcohol pur. Yn nhermau diodydd go-iawn, mae peint o gwrw yn cynnwys tua 2½ uned o alcohol pur. Felly, o fis Mawrth 2020 ymlaen, ni ellir ei werthu am lai na £1.25 (2½ x 50c). Tua 10 uned sydd mewn potelaid o win. Felly, ni fydd ar werth am lai na £5 (10 x 50c).

Fe welwch yn syth na fydd hyn yn effeithio dim ar brisiau’r tafarndai. Yn yr archfarchnadoedd a siopau eraill bydd y brif effaith. Mae ein hymchwil ni mewn siopau yng Nghymru yn awgrymu mai ym mhris seidr cryf a rhad bydd y cynnydd mwyaf oll – y math o seidr sydd ar werth yn aml mewn poteli plastig mawr. Bydd prisiau rhai gwinoedd cadarn a gwirodydd rhad hefyd yn codi. A bydd yn fwy anodd i’r siopau bwyd mawr barhau i gynnig rhai disgowntiau – fel 25% oddi ar bris chwe potelaid o win, neu ail slabyn o gwrw am hanner pris yr un cyntaf – gan bydd rhai iddyn nhw sicrhau nad yw pris unrhyw eitem yn disgyn o dan 50c yr uned.

Yn ôl pob tebyg, ni fydd y sawl sy’n yfed yn gymedrol yn sylwi ar ddim gwahaniaeth, ond bydd y rhai sy’n yfed yn drwm iawn yn ei deimlo, yn sicr. Mae’n bosibl bydd hynny’n cynnwys rhai o’r yfwyr bregus sy’n defnyddio gwasanaethau eglwysi led-led Cymru, fel llochesi nos, timau dosbarthu bwyd a sesiynau cynghori. Mae’r dystiolaeth o’r Alban – lle mae ganddynt isafbris am alcohol ers blwyddyn a rhagor – yn awgrymu nad yw’n arwain at rai o’r problemau difrifol roedd rhai yn eu rhagweld, fel salwch diddyfnu (‘withdrawal’) neu bobl yn dwyn alcohol neu’n troi at gyffuriau eraill. Ond fe fydd llawer o yfwyr yn sylwi bod pris eu diod arferol wedi cynyddu neu fod y ddiod wedi diflannu o’r silffoedd. Felly, bydd yn werth i staff a gwirfoddolwyr gwasanaethau ddeall rhywfaint am yr isafbris a bod yn barod i’r mater godi wrth sgwrsio ag yfwyr. Bydd yn werth hefyd sicrhau hefyd fod staff a gwirfoddolwyr yn gwybod at ba wasanaethau lleol mae pobl yn gallu troi am gymorth ynglŷn â phroblemau alcohol, ac mae rhestr gynhwysfawr o’r rheini ar wefan DAN 24/7.   

Os oes gennych gwestiynau neu angen mwy o wybodaeth am yr isafbris, cysylltwch ag Andrew Misell trwy andrew.misell@alcoholchange.org.uk, 029 20226746 neu 0755 2474446. Bydd gwybodaeth hefyd ar wefannau Llywodraeth Cymru ac Alcohol Change UK.