Diweddariad Covid-19 gan Cytûn

Posted on

 

Dyma’r neges ddiweddaraf gan y Parchg Gethin Rhys, Swyddog Polisi Cytûn.  Diolch iddynt am eu cyngor a’u harweiniad yn y cyfnod hwn.

Diolch i bawb sydd wedi holi cwestiynau am y canllawiau diweddaraf. Rwy wedi bod yn gohebu â Llywodraeth Cymru am eich cwestiynau. Mae’r Llywodraeth hefyd wedi diweddaru’r Rheoliadau ryw ychydig –https://llyw.cymru/rheoliadau-diogelu-iechyd-cyfyngiadau-coronafeirws-rhif-2-cymru-2020-fel-yu-diwygiwyd – er mai dim ond un newid sy’n effeithio’n uniongyrchol ar addoldai.

 

  1. Y newid yn y rheoliadau yw ychwanegu Cymal 12(2A)(c) sy’n ychwanegu at y mesurau y caniateir eu cymryd o dan baragraff (2) at ddibenion lleihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws yn y fangre hefyd yn cynnwys (c) casglu gwybodaeth gyswllt oddi wrth bob person yn y fangre neu, mewn perthynas â phersonau o’r un aelwyd, oddi wrth un ohonynt, a’i chadw am 21 o ddiwrnodau at ddiben ei darparu i Weinidogion Cymru neu i swyddog iechyd cyhoeddus ar gais y naill neu’r llall.
    Mae ond yn ofynnol cadw rhestr o’r fath os na ellir gwarantu fod pob aelwyd yn cadw 2 fetr ar wahân trwy gydol eu hamser yn yr addoldy, ond mae’n ei gwneud hi’n gyfreithiol glir fod hawl penderfynu cadw rhestr o’r fath dan unrhyw amgylchiad, ac felly hawl i wrthod mynediad i’r sawl sy’n gwrthod cydymffurfio. Cyhoeddwyd canllawiau llawn am hyn yma:https://llyw.cymru/cadw-cofnodion-ynghylch-staff-cwsmeriaid-ac-ymwelwyr-profi-olrhain-diogelu Mae rhai o enwadau Cytûn eisoes yn argymell cadw rhestr o’r fath bob tro. Cofier bod angen cadw’r rhestr – a maes o law ei dinistrio – dan amodau reolau diogelu data (GDPR).
  2. Cyhoeddodd y Llywodraeth y bwriedir diweddaru’r rheoliadau amangladdau dydd Gwener yma (Awst 21) er mwyn caniatáu cyfarfodydd coffa dan do o hyd at 30 o bobl ar ôl gwasanaethau angladd. Deallwn yr achubir ar y cyfle i gysoni’r canllawiau am ganu mewn angladdau a gynhelir mewn amlosgfeydd â’r canllawiau am ganu mewn addoldai (lle mae canu cynulleidfaol wedi ei wahardd ar hyn o bryd).
  3. Nid yw canllawiau Llywodraeth Cymru am ail-agor canolfannau ac adeiladau cymunedol (gan gynnwys defnydd cymunedol ar addoldai) wedi eu cyhoeddi eto. Nid ydym yn sicr pryd y cânt eu cyhoeddi. Yn y cyfamser, cawsom ein cynghori mai ystyr Cymal 14 y Rheoliadau presennol yw y gellir ymgynnull (yn Covid-ddiogel) mewn canolfan i gweithio neu ddarparu gwasanaethau gwirfoddol neu elusennol (heb gyfyngiad ar natur y gwasanaethau hynny); OND gall y cyhoedd ymgynnull yno dim ond at y dibenion canlynol [hepgorwyd pwrpasau na fyddent yn berthnasol i ddefnydd cymunedol addoldai]:

(a) cael cynhorthwy meddygol …;

(b) darparu neu gael gofal neu gynhorthwy, gan gynnwys gofal personol perthnasol o fewn ystyr “relevant personal care” ym mharagraff 7(3B) o Atodlen 4 i Ddeddf Diogelu Grwpiau Hyglwyf 2006(26), pan fo’r person sy’n cael y gofal yn berson hyglwyf;

(c) darparu neu gael cynhorthwy brys;

(d) rhoi gwaed;

(ha) mynd i fan addoli;

(i) bodloni rhwymedigaeth gyfreithiol…;

(j) cael gafael ar wasanaethau cyhoeddus neu gael y gwasanaethau hynny,

(ja) cael gafael ar ofal plant neu gymryd rhan mewn gweithgareddau o dan oruchwyliaeth i blant;

(k) mewn perthynas â phlant nad ydynt yn byw yn yr un aelwyd â’u rhieni, neu un o’u rhieni, parhau â threfniadau presennol ar gyfer gweld rhieni a phlant, a chyswllt rhyngddynt, ac at ddibenion y paragraff hwn, mae “rhiant” yn cynnwys person nad yw’n rhiant i’r plentyn, ond sydd â chyfrifoldeb rhiant dros y plentyn neu sydd â gofal drosto;

(o) osgoi anaf neu salwch neu ddianc rhag risg o niwed.

(p) gwneud ymarfer corff gydag eraill, mewn cynulliad o ddim mwy na 30 o bobl, mewn stiwdio ffitrwydd, campfa, pwll nofio, canolfan neu gyfleuster hamdden arall o dan do neu unrhyw fangre agored arall.

 

Mae’r gofyniadau blaenorol fod rhaid i “wasanaethau” fod yn rhai “hanfodol” wedi ei hepgor, ac felly hefyd y gofyniad i gael caniatâd yr Awdurdod Lleol ar gyfer cynnal gwasanaethau o’r fath yn yr adeilad. Felly mater i’r sawl sy’n gyfrifol am yr adeilad yw pennu beth sy’n “wasanaeth cyhoeddus” a beth sy’n “addoli”. O ran y diffiniad o “addoli”, dywed y Llywodraeth wrthym nad ydynt am ddiffinio hynny yn gyfreithiol, a’u bod yn ymddiried ymhob cymuned ffydd i ddehongli’r ystyr mewn modd cyfrifol o fewn eu traddodiad eu hunain.

O ran gwasanaethau cyhoeddus, hyd nes y ceir arweiniad pellach, cyngor Cytûn yw y gellir ymgynnull pwyllgor ac ymgymryd â gwaith (yn Covid-ddiogel) er mwyn cymryd camau tuag at ail-agor gweithgareddau cymunedol, ond ni ddylid eu hail-agor ar unwaith oni bai eu bod yn syrthio i un o’r categorïau uchod. Yn benodol, ein dealltwriaeth ni yw na ellir ar hyn o bryd gosod yr adeilad at weithgarwch masnachol nad yw yn y rhestr uchod (megis clybiau colli pwysau masnachol nad ydynt yn cynnwys gweithgarwch ymarfer corff) nac at weithgareddau sy’n gwbl gymdeithasol heb elfen o “wasanaeth”, neu’n gaeedig i aelodau clwb neu gymdeithas penodol yn unig (ac felly ddim yn “gyhoeddus”).

Argymhelliad cryf Cytûn yw fod penderfyniad i ail-agor gweithgarwch cymunedol dan nawdd yr addoldy neu o ran gosod yr adeilad yn cael ei gofnodi yn eglur, gydag esboniad o’r rhesymeg a ddefnyddiwyd i ddod i’r penderfyniad, rhag ofyn y codir cwestiynau yn nes ymlaen.

O ran ail-gychwyn gweithgareddau plant a phobl ifainc (cymal ja), dylid cyfeirio at ganllawiau penodol Llywodraeth Cymru, sef:
Gofal plant a gofrestrir â’r Awdurdod Lleol neu sydd wedi ei eithrio rhag cofrestru – https://llyw.cymru/mesurau-diogelu-mewn-lleoliadau-gofal-plant-cadw-gofal-plant-yn-ddiogel

Gweithgareddau i blant 5-16 oed – https://llyw.cymru/diogelu-staff-phlant-rhag-y-coronafeirws-mewn-cynlluniau-chwarae-darparwyr-gwaith-chwarae-mynediad (Er mai “cynlluniau chwarae” y cyfeirir atynt ym mhennawd y canllawiau, o’u darllen fe welir eu bod yn berthnasol i ystod eang o weithgarwch gyda phlant)

Fe welir, o ddilyn y canllawiau hyn yn fanwl, y gall y bydd angen gwneud tipyn o ail-drefnu ar gyfleusterau’r ganolfan, ac o bosibl cyfyngu ar ei defnydd gan bobl eraill, er mwyn ail-gychwyn gofal plant yn ddiogel. Cyfrifoldeb darparwr y gofal plant fydd sicrhau cydsyniad yr Awdurdod Lleol i’r trefniadau os ydynt wedi eu rheoleiddio.

  1. Roedd yn braf gweld i Brif Weinidog Cymru ymweld â chynllun cymorth Covid dan nawdd eglwysi yng Nghaerffili ddydd Gwener. Gellir darllen yr hanes yma: https://llyw.cymru/y-prif-weinidog-yn-diolch-i-wirfoddolwyr-ac-yn-lansio-cronfa-newydd-i-helpu-i-adfer-or-coronafeirws