Cyngor i Eglwysi – COVID-19

Posted on

Dyma adroddiad gan Gethin Rhys, Cytûn sy’n cynnwys y cyngor diweddaraf i eglwysi a’u swyddogion yn y cyfnod hwn. 

Yn ddiweddar fe gynhaliwyd cyfarfod o Dasglu Addoldai Llywodraeth Cymru a chafwyd sesiwn holi ac ateb cyhoeddus am y sefyllfa bresennol gydag addoldai. Fe fydd Llywodraeth Cymru yn darparu nodiadau cyflawn o Gwestiynau Cyffredin yn deillio o’r sesiynau hyn maes o law.

Ond yn wyneb y nifer ymholiadau rydym yn eu derbyn gan eglwysi, credwn y byddai o ddefnydd nodi ychydig o ymatebion sydd o bwys yn ystod y “Cyfnod Coch” presennol.

Nid cyngor cyfreithiol yw hyn, ac ni ddylid dibynnu arno i’r diben hwnnw.

  1. Lle bo addoldy neu ganolfan gymunedol (gan gynnwys un cysylltiedig ag addoldy) am ail-agor at ddefnydd darparwr gofal plant cofrestredig, dylai’r darparwr gofal ofyn i’r Awdurdod Lleol priodol dystio bod y cyfleuster gofal plant hwnnw yn angenrheidiol yn y gymdogaeth. Hyd y gwn i, nid oes ffurfwedd penodol ar gyfer hynny, ond mae rhyw dystiolaeth fod yr Awdurdod am i’r cyfleuster agor yn angenrheidiol iddo gael gwneud. (Nid yw’r amod hwn yn wir am gyfleusterau gofal plant sydd â’u heiddo eu hunain neu sy’n rhentu gan landlord masnachol, ac mae Llywodraeth Cymru wedi addo ceisio ymdrin â’r anghysondeb hwn yn y rheoliadau).
  2. Mae priodasau bellach yn ddefnydd cyfreithlon ar gyfer addoldai. Ond i bob enwad ag eithrio’r Eglwys yng Nghymru, mae hynny’n ddibynnol ar y cwpwl yn gallu rhoi rhybudd i’r cofrestrydd lleol a threfnu cofrestru’r briodas. Deallwn fod swyddfeydd cofrestryddion yn graddol ail-agor i’r perwyl hwn. Mae Llywodraeth Cymru yn gweithio gyda’r Fforwm Cymunedau Ffydd i lunio canllawiau priodol ar gyfer cynnal y gwasanaethau – o ran niferoedd yn y gynulleidfa, sut i drosglwyddo’r modrwyau yn ddiogel, ayb – a bydd y canllawiau hynny ar gael cyn i’r cyfnod rhybudd ar gyfer y priodasau cyntaf ddod i ben. Mae hyn yn gymwys hefyd ar gyfer partneriaethau sifil, lle bo’r eglwys wedi ei chofrestru i’r perwyl hwnnw. [Yn y cyfarfod, gofynnwyd am draddodiadau crefyddol sy’n cynnal gwasanaeth priodas heb gofrestru, ac mae Llywodraeth Cymru yn ymchwilio i’r sefyllfa honno].
  3. O ran defnyddio addoldai ar gyfer gweddi breifat, angladdau neu briodasau, cafwyd gan swyddogion Iechyd Cyhoeddus Cymru y canllawiau canlynol ar gyfer glanhau:
  • Y peth pwysicaf yw fod unigolion yn golchi eu dwylo wrth ddod i’r adeilad â dŵr a sebon neu ddiheintydd dwylo (hand sanitiser).
  • O ran glanhau’r adeilad, nid oes angen glanhau’r adeilad cyfan rhwng pob unigolyn a ddaw, ond mae’r cyngor hwn a gyhoeddwyd heddiw yn crynhoi y prif anghenion: Y prif egwyddor yw na ddylech gyffwrdd ag unrhyw beth mae aelod o aelwyd arall wedi ei gyffwrdd. Mae dolenni drysau, clychau a switsys golau oll yn ffynonellau heintio posibl. Dylid osgoi cyffwrdd ag arwynebeddau lle bynnag y bo hynny’n bosibl, a dylid glanhau unrhyw beth yr ydych yn ei gyffwrdd yn drylwyr wedyn. https://llyw.cymru/canllawiau-ar-aros-yn-lleol-ac-ymgynnull-coronafeirws – fy ngyfieithiad i, gan mai yn Saesneg yn unig y cyhoeddwyd hyn heddiw.
  1. Mae Llywodraeth Cymru yn deall y bydd angen i rai pobl fynd i’r addoldy cyn iddo agor er mwyn gosod pethau yn eu lle – megis arwyddion diogelwch, arwyddion unffordd, cyfarwyddiadau am ble i sefyll/eistedd, ac yn y blaen. Yn achos pobl gyflogedig sy’n gwneud hyn fel rhan o’u gwaith, mae’r rheoliadau yn caniatáu hynny yn ddi-amwys. Yn achos gwirfoddolwyr, mae’r rheoliadau ar hyn o bryd yn amwys, ac addawyd trafod hyn gyda’r tîm cyfreithiol. Yn y cyfamser, dylai gwirfoddolwyr sydd yn cynorthwyo i gynnal a chadw neu baratoi addoldai gadw eu niferoedd mor fach ag sy’n bosibl, cadw o leiaf 2m rhyngddynt ar hyd yr amser, a dilyn y rheolau glanhau uchod yn ofalus.
  2. Ar hyn o bryd, nid oes caniatâd i gynnal oedfaon yn yr awyr agored, ond fe fydd hynny yn cael ei ystyried gan y Tasglu ar gyfer y cam nesaf (y Cyfnod Oren), fydd yn debyg o gychwyn fesul tipyn ym mis Gorffennaf.

Gellir darllen canllawiau Llywodraeth Cymru ar gyfer addoldai yma – https://llyw.cymru/canllawiau-ar-ailagor-mannau-addoli-coronafeirws-html -ac mae’n cynnwys nifer o ddolenni at gyfarwyddyd manylach am amryw faterion.