27 Ionawr – Dydd Coffáu’r Holocost

Posted on

Birkenau Auschwitz

Y dyddiad 27 Ionawr gaiff ei neilltuo i gofio am y chwe miliwn o Iddewon a lofruddiwyd yn yr Holocost, a’r miliynau eraill a laddwyd yn erledigaeth y Natsïaid, ac yn yr hil-laddiadau  a fu yn Cambodia, Rwanda, Bosnia, a Darfur.

Mae 27 Ionawr hefyd yn nodi rhyddhau Auschwitz-Birkenau, gwersyll marwolaeth mwyaf y Natsïaid. Yn 2020 byddwn yn nodi 75 mlynedd ers y rhyddhau hwnnw.

Yn flynyddol yn y DU trefnir miloedd o ddigwyddiadau a gweithgareddau lleol – pob un yn gyfle i ddwyn i gof y bywydau a newidiwyd yn gyfan gwbl, a hefyd i herio’r rhagfarn, yr anffafriaeth a’r casineb sy’n dal i fod o fewn ein cymdeithas heddiw.

Y mae gan bob un ohonom ran i’w chwarae i sicrhau ein bod yn dysgu gwersi’r gorffennol a helpu creu dyfodol gwell a mwy diogel.

‘Peidiwch â bodloni ar fywyd o beidio gwneud drwg, ond byddwch yn barod bob dydd i geisio gwneud ychydig o ddaioni.’ 

 Nicholas Winton, a achubodd gannoedd o blant Ewrop oedd mewn perygl o dan drefn y Natsïaid. 


Gweddi Agoriadol

Dduw’r Cariad, 

down atat yn drist

o gofio’r chwe miliwn o eneidiau Iddewig a lofruddiwyd yn ystod yr Holocost. 

Mae erchyllter yr hanes hwnnw, 

wrth i grwpiau o bobl gael eu targedu oherwydd eu hunaniaeth 

a’r hil-laddiad a ddaeth yn ei sgil, 

yn dangos yn eglur y rhagfarnau dinistriol sy’n rhannu 

ac yn gwahanu pobl oddi wrth ei gilydd.

Maddau i ni pan fyddwn yn rhoi lle i ofn, 

negyddoldeb 

a chasineb tuag at y rhai sy’n wahanol i ni.

Yng ngoleuni Duw, 

gwelwn bob person fel amlygiadau cyfartal eu gwerth o’r Dwyfol, 

a chawn wybod am y dewrder i wynebu’r tywyllwch.

Trwy ein gweddïau a’n gweithredoedd, 

helpa ni i gydsefyll gyda’r rhai sy’n dioddef, 

er mwyn i oleuni wasgaru pob tywyllwch, 

cariad drechu pob casineb 

a daioni orchfygu pob drygioni.

Amen

Gweddïwn

Dduw’r presennol, y gorffennol a’r dyfodol, 

cofiwn yn awr, 75 mlynedd wedi rhyddhau Auschwitz, 

am y chwe miliwn o Iddewon a lofruddiwyd yn yr Holocost, 

ynghyd â’r miliynau eraill a ddioddefodd oherwydd erlid gan y Natsïaid,

a phob un a dargedwyd ac a laddwyd ym mhob hil-laddiad wedi hynny.

Cofiwn y rhai a oroesodd hil-laddiad ac sy’n rhannu eu storïau gyda ni. 

PAWB: Rhown ddiolch i Ti am wersi’r storïau hyn – y dioddefaint yn ogystal â’r llawenydd.

Cofiwn y rhai a safodd yn erbyn anghyfiawnder ac a achubodd fywydau. 

PAWB: Rhown ddiolch i Ti am eu hesiampl. 

Gyda’n gilydd cydnabyddwn aberth y rhai a safodd ochr yn ochr â dioddefwyr yr Holocost a hil-laddiadau eraill.  

PAWB: Rydym yn datgan fod pob bywyd yn sanctaidd ac yn wrthrych dy gariad, 

a bod gormes yn difwyno dy fyd ac yn groes i’th gariad.

Ond gwyddom hefyd Arglwydd, bod cymaint wedi methu sefyll gyda’u cymdogion yn ystod yr Holocost.

PAWB: Gweddïwn arnat Ti i’n hysbrydoli wrth i ni gydsefyll heddiw yn y cariad a wnaed yn hysbys yn a thrwy Iesu Grist. 

Bydded i ni ymrwymo i gofio, 

PAWB: a gogoneddu Duw trwy ein geiriau a’n gweithredoedd. 

Gweddïwn yn enw Iesu Grist sydd, trwy ei fywyd, farwolaeth a’i atgyfodiad yn cyd-deithio â ni i obaith tragwyddol dy wirionedd a’th oleuni.  

Amen

Dduw pob un ymhob man,

Yr wyt yn datguddio dy hun mewn amrywiol ffyrdd, 

ac yn siarad trwy leisiau gwahanol 

er mwyn goleuo ein byd a chyfoethogi ein bywydau. 

Crëwyd pob un ar dy ddelw a’th lun, 

ond, yn wyneb rhagfarn ac erlid,

mor aml yr ydym yn methu cydsefyll. 

PAWB: Felly down ynghyd i gofio

Cofiwn am fywydau’r rhai a lofruddiwyd yn yr Holocost

ac mewn hil-laddiadau eraill.

PAWB: Diolchwn am y rhai sydd wedi rhannu eu storïau gyda dewrder. 

ac ymrwymwn o’r newydd i drawsffurfio’n byd trwy dy gariad. 

Am ormod o amser, 

PAWB: rydym wedi cerdded ffyrdd gwahanol.

Am ormod o amser, 

PAWB: gadawsom i’n gwahaniaethau ein diffinio. 

Am ormod o amser, 

PAWB: anwybyddwyd yr hyn oedd yn digwydd. 

Llawer, llawer gormod o amser.

Pan oeddet Ti ein hangen, 

PAWB: nid oeddem yn barod i sefyll gyda thi.

Cydnabyddwn ein methiant 

i weld yr hyn roeddet ti’n ei weld, 

a chlywed y lleisiau roeddet ti’n eu clywed, 

a theimlo’r poen roeddet ti’n ei deimlo, 

mewn erledigaeth a chaledi 

ac yn wyneb y fath greulondeb annynol.

PAWB: Ond yn awr rydym wedi gwrando,

a dechrau cydgerdded

ac ymrwymo i berthynas newydd.

Rydym yma i gofio.

Cofiwn y waredigaeth hirddisgwyliedig,

PAWB: a gweithiwn dros gyfiawnder a gwirionedd.  

Er i ni fethu cerdded gyda thi i’r mannau tywyll hynny, 

PAWB: rydym yn awr yn cydsefyll ac yn cydgerdded.  

Oherwydd mae’n dal i fod yn bwysig.

PAWB: Yn dy nerth fe ddaliwn ati i sefyll gyda’n gilydd.

Pan welwn bobl yn cael eu dosbarthu fel ‘y nhw’,

PAWB: mae Iesu yn ein galw i gydsefyll

Pan welwn labeli yn cael eu rhoi ar bobl,

PAWB: mae Iesu yn ein galw i gydsefyll

Pan welwn anffafriaeth a hiliaeth, 

PAWB: mae Iesu yn ein galw i gydsefyll

Pan welwn bobl  yn cael eu tri yn llai na phobl,

PAWB: mae Iesu yn ein galw i gydsefyll

Pan welwn eithafiaeth, 

PAWB: mae Iesu yn ein galw i gydsefyll

Pan welwn ddiwylliannau’n pegynnu er mwyn creu gwrthwynebiad,

PAWB: mae Iesu yn ein galw i gydsefyll

Pan welwn yr anogaeth i gasáu,

PAWB: mae Iesu yn ein galw i gydsefyll

Pan welwn erlid, 

PAWB: mae Iesu yn ein galw i gydsefyll

Pan welwn hil-laddiad, 

PAWB: mae Iesu yn ein galw i gydsefyll

Pan welwn wadu erchyllterau fel yr Holocost, 

PAWB: mae Iesu yn ein galw i gydsefyll

Safwn gyda’n gilydd yng nghwmni Iesu, 

PAWB: yr un a ddaeth i’r byd er mwyn i bawb gael bywyd, 

a’i gael yn ei holl gyflawnder.   

Amen.


Gweddi i Gloi

Wrth i ni fynd o’r tŷ gweddi hwn 

i ganol byd heriol a chyfnewidiol, 

PAWB: fe gofiwn am boen y gorffennol. 

Wrth i ni fod yn ufudd i orchmynion Duw a dilyn ffordd Crist, 

PAWB: fe welwn gyfleoedd heddiw ac yn awr.

Wrth i ni geisio’r gwir a gweld Duw ym mhob un ac ym mhob man, 

PAWB: fe safwn gyda’n gilydd, 

er mwyn trawsffurfio’r byd drwy obaith 

ac mewn cariad. 

Amen.


Geiriau Pastor Niemoller

I ddechrau daethant am y Comiwnyddion

Ac ni chodais fy llais

am nad oeddwn i’n Gomiwnydd

Yna daethant am y Sosialwyr

Ac ni chodais fy llais 

am nad oeddwn i’n Sosialydd

Yna daethant am yr undebwyr llafur

Ac ni chodais fy llais

am nad oeddwn i’n undebwr llafur

Yna daethant am yr Iddewon

Ac ni chodais fy llais

am nad oeddwn i’n Iddew

Yna daethant amdana i

ond doedd neb ar ôl

i godi llais drosof fi